موضوع این هفته: لهجه

تغییر ساعت پخش و موج جدید برنامه رادیو زیگ زاگ

در زبان‌شناسی به گونه‌ای از طرز تلفظ‌های ویژه یک گروه زبانی لهجه می‌گویند. تقریباً در تمامی زبان‌های جهان، گروه‌هایی با لهجه‌های گوناگون وجود دارند. این هفته در برنامه زیگ زاگ لهجه های شهر های مختلف و حتی شغل های مختلف را موشکافی می کنیم . برنامه زیگ زاگ دیدی متفاوت به این جریان دارد.

برنامه این هفته

• همراه با دکتر فرزان سجودی، زبان شناس
• لهجه روی شیروانی داغ
• دانشگاه ، محل تداخل لهجه ها
• لهجه آمریکایی یا بریتیش
• "ر" یا “R”
• لهجه های جدید محصول میکروفون
• موسیقی

صدا

برنامه زیگ زاگ

معرفی برنامه این هفته

عکس

ویدیو

انقلاب و صنعت خودرو ایران 

کاری از امین آزاد

گزارش

همراه با دکتر فرزان سجودی، زبان شناس
فرناز

آقای فرزان سجودی زبان شناس و نشانه شناس،عضو هیئت علمی دانشگاه هنر، این هفته دربرنامه زیگ زاگ به سئوالهای ما درباره لهجه پاسخ دادند: به گونه های مختلف جغرافیایی زبان ، لهجه می گوییم. مثل : شیرازی، مشهدی ، آبادانی و... البته آقای سجودی:" جنسیت های مختلف و حتی مشاغل مختلف برای خودشان اصطلاحات و گونه های مختلفی برای صحبت کردن دارند ولی به آنها لهجه نمی گویند. بین زبان و لهجه تفاوت وجود دارد. گویش ها زبانهایی هستند که در قلمرو های سیاسی خاصی هستند مثل : بلوچی ، ترکمنی ، عربی و... ما برای فهمیدن آنها نیاز به مترجم داریم ولی لهجه ها اینطور نیستند وما آنها را می فهمیم. حتی جوانان هم برای خودشان گونه های صحبت کردن خودشان را دارند ، این تغییر برای دادن هویت است و این اصلاً نگران کننده نیست." ادامه این گفتگو را در برنامه زیگ زاگ بشنوید.

لهجه روی شیروانی داغ
نیما اکبرپور

سرزمین ایران آن‌قدر اقوام و لهجه‌های مختلفی دارد که هر گوشه‌اش با گویشی جدید مواجه می‌شویم. خیلی وقت پیش‌ها هنرمندان ما از تنوع لهجه‌های ایرانی برای رنگ‌آمیزی داستان‌ها و روایت‌های شنیدنی استفاده می‌کردند. نزدیک به بیست و پنج سال پیش از لهجه‌های مختلف ایرانی در کتاب‌ها یا داستان‌های صوتی استفاده می‌شد و کودکان این نوارها را می‌خریدند و دوستش داشتند. حالا پس از این همه سال با گسترش تکنولوژی و همه‌گیر شدن سی‌دی و دی‌وی‌دی این استفاده به سمت دوبله انیمیشن و کارتون تغییر جهت داده است. به سراغ مهرداد رئیسی، رئیس هیأت مدیره انجمن گویندگان جوان رفتیم تا درباره تیپ‌سازی با لهجه‌های ایرانی در دوبله کارتون‌ها و انیمیشن‌ها گفت‌وگویی داشته باشیم.

دانشگاه ، محل تداخل لهجه ها
علی

بدون شک ، اگر دانشجو باشید یا دست کم به یکی از دانشگاه های دور و برتان سر زده باشید ، آن را مملو از " همهمه " با لهجه های گوناگون میابید . از سه دانشجوی تهرانی ، یکی از دانشگاه های تهران خواستم تا در مورد ، " لهجه " های غیر از لهجه ی خودشان ، نظر بدهند . امیر که در لطیفه گویی شهره ی دانشکده شان است می گوید : ما هیچ کدام اصلیت تهرانی نداریم ، حالا اگر در تهران به دنیا آمدیم و لهجه ی اصلی خودمان را فراموش کردیم ، این نه مایه ی فخر است نه مایه ی نکوهش .

بچه هایی که از شهرستان ها میایند به این دانشکده دو دسته هستند ، یا آنهایی که با حفظ لهجه ی محلیشان ، صحبت می کنند که اتفاقا هم نشینی با آنها مطبوع تر است یا آنهایی که تلاش می کنند لهجه ی خود را " عمل " کنند و به فارسی تهرانی صحبت کنند که بعضی وقتها خنده دار است . پیام در ادامه می گوید : به نظرم لهجه را نباید انکار کرد . اتفاقا آن بحثی که می گویند ، تهرانی ها به لهجه های دیگر می خندند صحت ندارد ولی اینکه کسی سعی کند ، لهجه اش را تغییر دهد خنده دار است . در برنامه ی امشب زیگزاگ علاوه بر اینها ، از نگاه لهجه ی شهرستانی به لهجه ی تهرانی نیز خواهیم شنید .

لهجه آمریکایی یا بریتیش
بهاره

اهمیت یادگیری "زبان انگلیسی" آنقدر برای همه واضح است که اگر خودتان زبان آموز نباشید، در اطرافتان حتما کسانی هستند که به کلاس های آموزش زبان می روند. لهجه ای که در اکثر آموزشگاه های زبان تدریس می شود، آمریکایی است. این درحالی است که آموزش زبان در مدارس با لهجه ی انگلیسی صورت می گیرد. اما آمریکایی یا انگلیسی،آموزش لهجه ی صحیح در چه اولویتی است ؟ یک مربی زبان در این باره می گوید: " اولین چیزی که ما به زبان آموزها یاد می دیم استفاده صحیح از " دیکشنریه". استادهای دانشگاه می گویند برای استفاده از دیکشنری اول به لهجه ی فرد توجه کنید و در آخر معنی کلمه.یعنی لهجه در اولویت اوله."

اما آموزش لهجه ی صحیح به زبان آموزانی که در سطح های بالایی هستند و لهجه ی اشتباهی دارند به مراتب سخت تر است.مربی دیگری که با بچه های سطح ابتدایی تر کار می کند می گوید: " از همون ابتدا باید به بچه ها لهجه ی درست رو یاد داد تا بعدا دچار دوگانگی نشن.بچه هایی که از سن پایین شروع می کنن خیلی بهتر می شه لهجه ی درست رو بهشون یاد داد تا بچه هایی که بزرگتر هستن و لهجه شون تقریبا شکل گرفته.این خیلی سخت تره." صحبت کردن با لهجه ی درست البته فقط به آموزش درست آن مربوط نمی شود.پسری که شش سال در حال خواندن زبان است می گوید در آموزشگاه زبان راحت تر است اما در مدرسه خجالت می کشد که با لهجه ی درست صحبت کند.

"ر" یا “R”
رها

وقتی که داری از کنار جوونهای امروزی ایرانی رد می شی و ناخواسته یه سری از حرفهاشون رو می شنوی ، متوجه می شی که بعضی هاشون با یک لهجه خاصی حرف می زنن ، مثلا به " ررر" میگن "RRR" یعنی توی کلمه ها و جمله های فارسی از تلفظ ها و یا حتی واژه های غربی به خصوص انگلیسی استفاده می کنند. این نوع تلفظ بیشتر در قشر" بالا شهری" و" مند بالا "، باب شده اما بسته به منطقه ای که در آن زندگی می کنند تلفظ ها تغییر میکنه. اول فکر می کردم که تمام این جوونها از "خارجه" به ایران مهاجرت کرده اند و زبان و لهجه فارسی یادشون رفته ، ولی بعد که باهاشون حرف زدم ، فهمیدم که بعضی هاشون یک کلام هم انگلیسی بلد نیستند و هیچ وقت هم "فرنگ" نبودند . خلاصه حرف زدن جوونها ، مال هر کجای ایران که باشند ، خیلی با حرف زدن بزرگترها فرق داره .این بود که رفتم و برای حل این معما از آقای مدرس ، استاد زبان شناسی دانشگاه کمک گرفتم.

لهجه های جدید محصول میکروفون
اردشیر

اگر دقت کرده باشید معمولا بخش اطلاعات بیمارستان ها معمولا با لهجه خاصی اسامی پزشکان و برنامه های اطاق عمل را اعلام می کنند. آتوسا که همراه یکی از بیماران بیمارستان ایرانهمر است می گوید:« نمی دونم چرا اینجوری تلفظ می کنن، شاید می خوان شمرده بگن که همه متوجه بشن برای همین از اون طرف پشت بوم می افتند!» اما این لهجه های سازمانی تنها به بیمارستان ها خلاصه نمی شود. در فرودگاه امام خمینی که مدتی است میزبان پرواز های خارجی تهران شده است هم این مساله وجود دارد و مسئولین قسمت اطلاعات پرواز به طرز بسیار عجیب غریبی برنامه پرواز ها را بیان می کنند و جملات فارسی را با لهجه انگلیسی و جملات انگلیسی را با لهجه فارسی اعلام می دارند. البته تقریبا این مساله بسیار فراگیر شده است و انگار چیزی در ذات میکروفون نهفته که کسانی را که می خواهند پشت آن بروند را تحت تاثیر قرار می دهد. بیمارستان ها و فرودگاه ها بارز ترین این نمونه ها هستند. اما اگر کمی گوش هایتان را تیز کنید لهجه هایی عجیب و غریب تر هم خواهید یافت که متعلق به هیچ شهر و قوم خاصی نیستند و صرفا بر اثر زندگی ماشینی ساخته شده اند!

موسیقی
فرناز

گروه راک بالگرد اولین آلبومشان را با نام " زیگی لند " در آمریکا و کانادا منتشرکرده اند. اینهفته زیگ زاگی ها را با بالگرد به "زیگی لند" می بریم و از آنجا درباره گروه و کارشان صحبت می کنیم.

معرفی رادیو زیگ زاگ

بحث و گزارش

ساعت اول برنامه شامل بحثهای داغ و گزارشهای تازه از فرهنگ و زندگی جوانان در ايران است که هر هفته به يک موضوع اجتماعی می پردازد.

بخش عمده بحثها و گزارشهای اين برنامه را کارآموزان دوره روزنامه نگاری «آی لرن» که برنامه ای برای آموزش از راه دور است تهيه می کنند. برای اطلاعات بيشتر درباره برنامه آموزشی آی لرن به صفحه «

اگر مايل هستيد در بحث اين هفته شرکت داشته باشيد، ای ميل بزنيد و نام و شماره تلفن خود را اطلاع دهيد. شما همچنين می توانيد به شماره تلفنی که در همين صفحه ذکر شده، پيام متنی (اس ام اس) بفرستيد و نام خود را ذکر کنيد تا با شما تماس گرفته شود.

موسیقی

ساعت دوم برنامه به موسيقی اختصاص دارد و قطعه های موسيقی در کنار معرفی آلبومهای تازه و مصاحبه با خواننده ها پخش می شوند. 

در اين بخش هم کوشش می شود به جريان های روز و تازه، بخصوص موسيقی زيرزمينی ايران پرداخته شود. اما از جريان اصلی موسيقی ايرانی و چهره های شناخته شده آن هم خواهيد شنيد.

اين برنامه در بنياد بخش جهانی بی بی سی که نهادی خيريه و آموزشی است توليد می شود و تهيه کننده و مجری آن، بهزاد بلور است.

شما می توانيد موضوعهای هفتگی برنامه زيگ زاگ را تعيين کنيد. اگر می خواهيد برای برنامه های بعدی، موضوعی پيشنهاد کنيد، در پايين همين صفحه نظر دهيد.