... و دوازده ماه گذشت؛ آن هم به سرعت برق و باد.

يک سال پيش، يعنی 21 نوامبر سال 2006 ميلادی- مطابق با 30 آبان 1385 خورشيدی، «مجله کارگاهی زيگ‌زاگ» بر روی اينترنت متولد شد.

زيگ‌زاگ کار خود را با انتشار سه مطلب از نوشته‌های اعضای کارگاه آموزشی «آی لرن» شروع کرد و از آن هنگام، حرکت خود را بر روی مسيری «زيگ‌زاگ» اما رو به جلو، و با ريتمی آهسته اما پيوسته ادامه داد: تا امروز و در آستانه دومين سال فعاليت، 236 اثر از چهل و نه نفر در معرض ديد مخاطبين قرار گرفته است.

از ميان اين آثار، چهل و هشت اثر در قالب «کميک استريپ» و بيست اثر در قالب «گزارش تصويری» ارائه شده‌اند. يکصد و شصت و هشت اثر نيز، مقالات و گزارش‌های نوشتاری‌ای بوده‌اند که در حوزه‌های «جامعه»، «سينما»، «موسيقی»، «رسانه»، «کارتون»، «زنان»، «دانش»، «سبک زندگی» و «ورزش» به انتشار رسيدند.

ناگفته پيداست که مطالب ارسالی به «زيگ‌زاگ»، به اين تعداد محدود نبوده است. به دليل ماهيت «آموزشی» و «کارگاهی» مجله زيگ‌زاگ، تعدادی از مطالب که با اصول تحريريه مجله، تطابق کامل نداشته و يا نيازمند ويرايش يا حتی بازنويسی بوده‌اند، با نظر سردبير و برای اعمال اصلاحات مورد نياز، به صاحب اثر عودت داده شده‌اند.

همچنين بايد به آثاری نيز اشاره کرد که برای مناسبت‌های خاص نوشته شده بوده‌اند، اما به دلايل گوناگون، از جمله آماده نشدن مطلب در زمان مقتضی، به ناچار از انتشارشان صرف نظر شده است.

البته با راه‌اندازی و فعاليت «کارگاه نگارش»، بخش زيادی از اين مشکل مرتفع شد.

کارگاه نگارش

«کارگاه نگارش» بخش ويژه‌ای از زيگ‌زاگ است که به دليل ماهيت عمدتاً آموزشی مباحث آن، تنها در دسترس اعضای کارگاه آموزشی آی لرن و نويسندگان زيگ‌زاگ است.

اين کارگاه که اندک زمانی پس از شروع به کار مجله فعال شد، به چهار بخش اصلی «طرح‌ها و ايده‌ها»، «مطالب چاپ‌نشده»، «روزنامه‌نگاری آنلاين» و «گفت‌وگوی عمومی» تقسيم می‌شود.

اعضای کارگاه می‌توانند در بخش «طرح‌ها و ايده‌ها»، نظرات و موضوع‌های مورد نظر خود را برای مطالب مجله پيشنهاد دهند. پيشنهادها و طرح‌های اعضا به منظور ايجاد تغييرات احتمالی در ساختار مجله – از تغييرات طراحی گرافيکی تا تغيير در تعداد و عناوين صفحات و سرويس‌ها- نيز در همين قسمت مطرح و به بحث گذاشته می‌شوند.

نويسندگان می‌توانند آثار خود را پيش از انتشار عمومی، در بخش «مطالب چاپ‌نشده» ثبت کرده و در معرض نقد ساير اعضای کارگاه قرار دهند. اعضای کارگاه نيز می‌توانند نظرات خود را درباره نوشته‌های ديگران، پيش از انتشار مطرح کرده و با توصيه‌ها و يا اطلاعات خود، به تکميل و ارتقای اين آثار کمک کنند؛ تا نوشته‌ای برای عموم منتشر شود که تا حد امکان کم‌نقص باشد.

مباحث، نکات و اخبار مربوط به روزنامه‌نگاری، نکات ويرايشی، اصلاحی يا پيشنهادی، و برخی مباحث جدی روزنامه‌نگاری، از جمله مواردی است که توسط اعضای کارگاه، در قسمت «روزنامه‌نگاری آنلاين» به بحث گذاشته می‌شود. در اين بخش کارگاه‌های تخصصی و فرعی مانند کارگاه «عکس»، «ترجمه»، «صدا»، «مصاحبه»، «ويدئو»، «کامپيوتر و فناوری» و «نقد» نيز توسط خود کاربران راه‌اندازی شده يا در شرف راه‌اندازی هستند.

و سرانجام قسمت «گفت‌وگوی عمومی» کارگاه، که فضای تبادل نظر اعضای کارگاه با مايه‌های نه لزوماً تخصصی، در مورد مسائل گوناگون از جمله مسائل مرتبط با مجله است. «منشور اخلاق روزنامه‌نگاری زيگ‌زاگ» از جمله مباحث جدی اين بخش است که با مشارکت اعضا، در حال شکل‌گيری و تکوين است.

همچنين زمینه گفتگوی اعضای کارگاه با روزنامه نگاران نشریات بین المللی فراهم شده که حاصل این گفتگوها در مجله و برای خوانندگان منتشر خواهد شد. این گفتگوها قرار است به بحث درباره روزنامه نگاری و رسانه ها بپردازد.


تازه‌ها

«کارگاه نگارش» تنها بخشی نيست که پس از آغاز به کار مجله، به آن افزوده شد.

طی يک سال اخير، زيگ‌زاگ همواره در حال تغيير، اصلاح و تکميل بوده است. به استثنای کارگاه نگارش، ساير تغييرات، برای همه کاربران، قابل مشاهده و دسترسی هستند.

ايجاد «صفحه شخصی» نويسندگان و کاربران ثبت‌نام شده، همراه شدن صفحه ويژه «راديو زيگ‌زاگ» با مجله، امکان اشتراک آنلاين مطالب (RSS) و جستجوی مطالب و نويسندگان، صفحه‌بندی شدن نظرات کاربران (در صورت زياد شدن تعداد نظرات)، امکان ويرايش نظرات توسط خود نويسنده، از جمله قابليت‌هايی هستند که به مرور زمان به مجله افزوده شدند.

يکی از جديدترين اين تغييرات، اضافه شدن بخش «از ديگران» به پايين صفحه اصلی سايت است. «از ديگران» به اعضای کارگاه اين امکان را می‌دهد که لينک اخبار يا مطالب جالب منتشرشده در ساير سايت‌های اينترنتی را به همراه توضيح يا نقدی کوتاه، با ساير کاربران به اشتراک بگذارند.

با همه اين تغييرات، زيگ‌زاگ تا کامل شدن، راه درازی در پيش دارد. از اين رو می‌توان هر روز منتظر تغيير جديدی در آن بود.

نگاه نقادانه

مهمترین هدف مجله زیگ زاگ از ابتدا، ترویج روزنامه نگاری اخلاقی و منصفانه بوده است. این مجله بنا داشته که نگاه نقادانه به رسانه ها را نه تنها میان نویسندگانش بلکه میان عموم مخاطبان خود نیز رواج دهد.

طبیعی است که اگر به حاصل یک سال فعالیت مجله نگاه کنیم، نمی توانیم مطمئن باشیم که همیشه و همه جا این اصول اخلاقی بدون کم و کاست رعایت شده اند؛ یکی از ويژگی هایی که با ذات رسانه عجین است، امکان بروز اشتباه و خطاست.

اما مجله زیگ زاگ به این موفقیت می بالد که همه مطالبش، زیر نگاه ریزبین و موشکاف خوانندگان قرار گرفته و با دقت نقد شده اند. اگر بحثهای حاشیه مطالب را دنبال کنید، کنار بحث و نظرهایی که درباره موضوع مقالات و مسائل سیاسی، اجتماعی و فرهنگی ایران درگرفته است، بحث های پرشماری را می بینید که به اصول روزنامه نگاری، قواعد نوشتن گزارش و بخصوص، اخلاق رسانه ها می پردازد.

با گذشت یک سال، دستاورد اصلی مجله، نه صرفا گزارشهای منتشر شده، بلکه همین بحثها و نقدهاست.

بسیاری از کاربرانی که با مجله زیگ زاگ، صرفا از طریق خواندن گزارشهایش آشنا شده بودند، رفته رفته در بحث ها و نقدهایی که درباره مطالب صورت می گرفت هم مشارکت کردند و حتی با ارسال مطلب و نامنویسی در دوره آموزش روزنامه نگاری، به عضویت کارگاه نگارش درآمده اند.

گردانندگان زیگ زاگ امیدوار هستند که نویسندگان و خوانندگان نشریه، امروز نسبت به دوازده ماه پیش، نگاه سختگیرانه تر و منتقدانه تری به مطالب داشته باشند و تلاش می کنند در سالی که پیش روست، نقدپذیرتر باشند و این نگاه نقادانه را بیشتر تقویت کنند.


شما و زيگ‌زاگ

در همين يک سال، مجله کارگاهی اينترنتی «زيگ‌زاگ» به همراه «راديو زيگ‌زاگ»، به سرعت جايگاه ثابتی در ميان مخاطبين به دست آوردند.

بسياری از مطالب زيگ‌زاگ در ساير سايت‌های اينترنتی و يا رسانه‌های چاپی، - با يا بدون ذکر نام زيگ‌زاگ ـ بازنشر شدند. گروه کثيری از خوانندگان مجله، در وبلاگ‌ها يا وب‌سايت‌های خود به مطالب مجله لينک دادند و زيگ‌زاگ خيلی زود ـ و حتی با وجود تغيير ناخواسته دامنه از «دات کام» به «دات نت» ـ به صفحه اول موتورهای جست‌وجو راه يافت.

ارتباط زيگ‌زاگ و مخاطبان، کاملاً دو سويه و تعاملی بوده؛ به طوری که بسياری از تغييرات اعمال شده در سايت، بنا به درخواست و پيشنهاد خوانندگان مجله شکل گرفته است.

از بين خوانندگان مجله زيگ‌زاگ، تا کنون 2589 نفر برای خود نام کاربری ثبت کرده‌اند. از اين ميان، 750 نفر در 4347 بحث متنوع و در قالب 5517 «کامنت»، اظهار نظر کرده‌اند. دوازده تن از کاربران سايت، هر يک به تنهايی بيش از يکصد کامنت نوشته‌اند.

بر اساس نتايج نظرسنجی مؤسسه ipsos-MORI، شفافيت، کيفيت، عينی‌گرايی و بی‌طرفی، از ديدگاه خوانندگان به عنوان بهترين ويژگی های زيگ‌زاگ شناخته شده‌اند. علاوه بر اين، بر پايه نتايج همين نظرسنجی، خوانندگان مجله تمايل دارند مطالب منتشر شده، با مسائل ايرانيان داخل کشور و خصوصاً زنان، ارتباط و تناسب بيشتری داشته باشند.

بيش از نيمی از خوانندگان مجله، اين مجله را دارای ويژگی های خاص و «متمایز از سایر نشریات» دانسته‌اند.