شب قدر یا «لیلة القدر»، یکی از مهم ترین مناسبت های اسلامی در طول سال است. اهمیت اصلی این شب به این دلیل است که به باور اغلب مسلمانان، قرآن در شب قدر نازل شده است. همچنین اغلب مسلمانان شیعه باور دارند که در این شب، سرنوشت آینده آنان، قطعی و نهایی می شود. طبق روایتهای اسلامی، خوابیدن در شب قدر ناپسند و شب زنده داری در آن پسندیده است. مسلمانان در این شب، دعا و استغفار را وظیفه خود می دانند و پیامبر اسلام نیز بارها در گفته های خود بر دعا و طلب عافیت از خداوند در شب قدر تأکید کردهاست.
بر اساس باورهای شیعیان، شب قدر می تواند هر شبی از سال باشد ولی احتمال اینکه این شب در ماه رمضان و در دهه پایانی آن قرار بگیرد، بیش از شب های دیگر سال است. در این باره شیعیان احتمال می دهند شب قدر یکی از این سه شب باشد: «شب نوزدهم»، «شب بیست و یکم»، و «شب بیست و سوم».
مسلمانان اهل تسنن اما معتقدند، شب قدر در دهه پایانی ماه رمضان است و در آن میان، اغلب «شب بیست و هفتم» را با برپایی نمازهای مستحبی دستهجمعی به نام «نماز تراویح» و همچنین خواندن قرآن، به عنوان شب قدر گرامی می دارند.
در معنا کردن لفظ «شب قدر»، برخی آن را به معنای «شب منزلت» دانسته اند و بعضی دیگر نیز آن را به «شب سنجیدن» و «شب سرنوشت» معنا کرده اند.
شیعیان از سوی پیشوایان شان به شب زنده داری در شب قدر و بیش از هر چیز به تفکر در هنگام این شب بیداری دعوت شده اند. با این که توصیه مشخصی درباره گذارندن این شب در جای مشخصی نشده، اما آن گروه از مردم ایران که شب قدر را زنده می دارند، آن را اغلب در مسجدها و تکیه ها و مصلاها به سحر می رسانند. با این حال در خیلی از خانه ها نیز این مراسم در مقیاسی کوچک تر و با حضور همسایگان و خویشان و آشنایان برگزار می شود.
خواندن قرآن و دعای طولانی «جوشن کبیر» که در هزار کلمه به وصف خداوند می پردازد و همچنین خواندن نمازهای مستحبی، از اعمال اصلی این شب نزد ایرانیان شیعه است. در پایان مراسم شب قدر و ساعتی مانده به اذان صبح، آنان قرآن به سر می گیرند و خداوند را به «چهارده معصوم» قسم می دهند تا گناهان و خطاهای آنان را ببخشد و تا ماه رمضان آینده، سالی نیکو برایشان رقم بزند. این مراسم گاه به صرف سحری و اقامه نماز صبح ختم میشود.
این شب ها از جنبه دیگری نیز برای ایرانیان شیعه اهمیت دارند و آن به خاطر «علی ابن ابی طالب»، امام اول و پیشوای بزرگ شیعیان، در شب نوزدهم و بیست و یکم است. به همین خاطر این دو شب اول از شب های قدر، با مراسم عزاداری شیعیان نیز همراه است.
آن چه می بینید، مجموعه ای عکس است که «سپند بختیاری» در شب بیست و یکم ماه رمضان امسال در مصلای بزرگ تهران گرفته است.